Αυτά που φεύγουν, αυτά που μένουν και αυτά που έρχονται

Σχεδόν έχουν περάσει πέντε χρόνια από τα γεγονότα του πάρκου Γκεζί (ξαναθυμήσου εκείνες τις ημέρες, διαβάζοντας εδώ) και ανελλιπώς στην σκέψη μου υπήρχε η απορία για την εξέλιξη της περιοχής γύρω από το πάρκο αλλά και αν θα ταιριάξει με τις δικές μου εκτιμήσεις. Είχα από τότε διατυπώσει την άποψη ότι η δημιουργία άπλετου χώρου με την πεζοδρόμηση της πλατείας Ταξείμ, άνοιγε το έδαφος για την παρουσία ενός νέου συμβόλου και σημείου αναφοράς στο προβεβλημένο και ως κεντρικότερο σημείο της Πόλης.
Μετά από μία πενταετία, σε μία από τις πλέον σπάνιες περιηγήσεις μου εκεί, ήρθε η επιβεβαίωση στις αρχικές εκτιμήσεις μου και αποτελεί την κατάλληλη στιγμή να καταγραφεί στο χρονοντούλαπο της ιστορίας αλλά και των χαμπεριώτικων περιηγήσεων. Η παρουσίαση δεν αφορά την εξέλιξη της χωροταξίας της πλατείας μα κυρίως στην έκλειψη των συμβόλων που την χαρακτήρισαν για δεκαετίες αλλά και όσων, ακόμα, αποτελούν σημείο αναφοράς. Παράλληλα να καταδειχθεί με έμφαση την κυρίαρχη τάση που έχουμε εισέλθει.
Με λίγα λόγια, η σημερινή δημοσίευση θα αφορά αυτά που φεύγουν, όσα μένουν και κυρίως αυτά που έρχονται.

Το πάρκο Γκεζί τελικά παρέμεινε αναλλοίωτο, στον χώρο όμως γύρω από την πλατεία Ταξείμ συντελούνται σοβαρές μεταβολές

Αστική ανακύλωση ή αλλιώς...της πολυκατοικίας το κιγκλίδωμα

Μέσα στην πολύπαθη πολιτική, θεσμική, κοινωνική, δομική και οικονομική ζωή της Τουρκίας των τελευταίων ετών υπάρχουν αρκετές αφανείς πτυχές που αναδεικνύουν τις αντιφατικές επιπτώσεις μα και πλεονεκτήματα στην καθημερινότητα των πολιτών. Αυτή την φορά θέλησα να παρουσιάσω μία από αυτές, συγκεκριμένα μία από τις μεθοδολογίες του κατασκευαστικού τομέα με πολλαπλές οικονομικές επιπτώσεις και πολιτική προέκταση.
Σίγουρα όλοι όσοι επισκέπτονται ή βρίσκονται στην Πόλη θα έχει δοθεί η δυνατότητα να παρατηρήσουν τον κατασκευαστικό οργασμό που συντελέστηκε εντατικότερα την τελευταία δεκαετία και την επέκτασή του να συντελείται με γεωμετρική αύξηση. Γέφυρες, οδικά και μεταφορικά έργα, υποθαλάσσιες σήραγγες, αεροδρόμια και ουρανοξύστες είναι πλέον έργα που όχι μόνο χρησιμοποιούνται από τον κρατικό μηχανισμό ως δείγμα προόδου, ανάπτυξης και υπεροχής αλλά δείχνουν ταυτόχρονα να έχουν εμπεδωθεί στην καθημερινότητα των Πολιτών.

Τρυπώνοντας στο διαμέρισμα του σουλτάνου

Η περιπλάνηση και οι περιηγήσεις στα μήκη και τα πλάτη της Πόλης απαιτούν συνεχή παρατηρητικότητα και επαγρύπνηση γιατί κάθε στιγμή ενδέχεται να εμφανιστούν ιδιαιτερότητες  και ευκαιρίες για παρατήρηση και εμπειρία. Με τέτοια μεθοδικότητα τριγυρνούσα γύρω από το Γενί Τζαμί, φιλτράροντας μέσα μου ήχους, οπτικά ερεθίσματα και κάθε λογής αντιθέσεις ανάμεσα σε ρουτίνα και ιδιαιτερότητες. Μία ελάχιστα ανοιχτή θύρα ήταν αρκετή ώστε να καταλάβω πως είχε φθάσει η στιγμή για κάτι που είχα ανεπιτυχώς δοκιμάσει στο παρελθόν. Να τρυπώσω στο διαμέρισμα του σουλτάνου και να έρθω σε επαφή με μία κάπως άγνωστη πτυχή του οθωμανικού παρελθόντος της Πόλης.

Μία από τις διόδους του κουλιγιέ στο Γενί Τζαμί που οδηγούν στο κτίσμα που ο σουλτάνος χρησιμοποιούσε ως χώρο ξεκούρασης

Τότε και τώρα Νο.10

Είναι λίγες ημέρες που έχω ξεκινήσει να ανατρέχω στο αρχείο μου, ανακατεύοντας σημειώσεις, αναθαρρεύοντας σκέψεις, ανασκαλεύοντας ψηφιακό φωτογραφικό υλικό περίπου έξι χιλιάδων φωτογραφιών, καταλήγοντας σε έναν ξεχασμένο φάκελο με απεικονίσεις περασμένων αιώνων, με τις αντίστοιχες των ημερών μας.
Κάτι δείχνει να μεταβάλλεται στην ολοσχερή έλλειψη ελεύθερου χρόνου μου, στην διαδικτυακή διάθεση των "Χαμπεριών", στην ανανεωμένη σαν αναγκαιότητα εσωτερική δίψα για προσωπική αναζήτηση-ολοκλήρωση και τέλος στο εκ νέου κάλεσμα της ίδιας της Πόλης.
Ώσπου να κατασταλάξουν μέσα μου όλα όσα πρόκειται προσεχώς να συμβούν, σκέφτηκα να μοιραστώ μαζί σας ένα ελάχιστο κομμάτι του φωτογραφικού υλικού μου και να συνταξιδέψουμε στην 10η συνέχεια του "Τότε και τώρα"!

Στην Μονή του Πατριάρχη

Η καθημερινότητα μπορεί να βιώνεται μέσα από διαφορετικές καταστάσεις, διαφορετικά πρίσματα, ανάλογα με τις προτεραιότητες και τις ανάγκες του καθενός. Ίσως την τουρκική καθημερινότητα να μονοπωλούν κυρίως η παρερχόμενη εκλογική αναμέτρηση, οι κινήσεις νοθείας που την συνόδευσαν, η οικονομική ανασφάλεια της εποχής, η ασάφεια για το μεσοπρόθεσμο μέλλον και άλλα πολλά ακόμη. Υπάρχουν όμως και πτυχές που ξεφεύγουν κάπως από το καθημερινό περιεχόμενο, την υλική υπόσταση και την καταναλωτική ευμάρεια και καταδεικνύουν ξεκάθαρα ένα διαχρονικό πνευματικό υπόβαθρο που μεμιάς εξαφανίζει τις υλικές έννοιες, αγγίζει την καρδιά, δωρίζει χαρά ζωής.
Άπλετη τέτοια χαρά βίωσα για πολλοστή φορά, περιπλανώμενος σε μαχαλάδες, οπλισμένος με την φωτογραφική μηχανή μου παραμάσχαλα, "οσμιζόμενος" την ιδιαιτερότητα που τούτα τα ευλογημένα χώματα έφεραν και πάλι στην επιφάνειά τους.

Απλές γειτονιές στα βάθη της ασιατικής πλευράς της Πόλης που δεν προδιαθέτουν για κάτι μοναδικό. Κι όμως...

Πολιτικές εξελίξεις, εκτιμήσεις και βυζαντινές τακτικές

Τόσα χρόνια δημοσιεύσεων στα ΧΑΜΠΕΡΙΑ και ποτέ δεν μπήκα στον πειρασμό ευθείας ανάλυσης πολιτικών γεγονότων και εξελίξεων. Ως τώρα προτιμούσα να εκφράζω τις εκτιμήσεις μου για όλα αυτά σε προσωπικές συζητήσεις και κατ' ιδίαν επαφές. Θα ήταν κρίμα όμως να μην υπάρχει μια ανάλογη παρουσίαση στα ΧΑΜΠΕΡΙΑ, κυρίως με την δική μου ματιά και σίγουρα διαφορετική από εκείνη των "τουρκολόγων" και των ειδικών που τα άρθρα τους κατακλύζουν το διαδίκτυο και τις εφημερίδες. Αφορμή στάθηκε η παραίτηση του Τούρκου πρωθυπουργού, Αχμέτ Νταβούτογλου, και οι εικασίες κόντρας του με τον πρόεδρο της χώρας, οι εξελίξεις που θα ακολουθήσουν εσωκομματικά και ευρύτερα αλλά και η ταυτόχρονη μελέτη μου σε θέματα βυζαντινής διπλωματίας και τακτικής.

Ο πρωθυπουργός και ο πρόεδρος της Τουρκίας σε παλαιότερη φωτογραφία. Υπάρχει όντως κρίση στις σχέσεις τους ή απλά παρουσιάστηκε μια θαυμάσια ευκαιρία;

Άδεια η Πόλη...που πήγαν όλοι;

Βρισκόμενος ακριβώς στα μέσα του Βοσπόρου, αντικρίζοντας από την μια πλευρά τον Πύργο του Λεάνδρου, την ακτογραμμή του Üsküdar, στο βάθος την γέφυρα του Βοσπόρου και από την άλλη μερία την ιστορική χερσόνησο με την Αγία Σοφία και με τα άλλα ιερά και σπουδαία κτίσματα, νοιώθω άξαφνα την ανάγκη να γράψω για όσα συμβαίνουν γύρω μου. Το σαράκι της περιηγητικής καταγραφής και της αποτύπωσης της στιγμής στην Πόλη δεν με εγκαταλείπει ποτέ. Το tablet, ως συνοδευτικό της φωτογραφικής μου μηχανής, βγαίνει από την θήκη του και ξεκινώ να πράττω κάτι που μαλλον από καιρό είχατε λησμονήσει. Μία ακόμη ανάρτηση.

Ένα σχεδόν άδειο καράβι σε ώρα αιχμής, κίνητρο για συγγραφή και σκέψεις

Χρόνια πολλά καλό μου Blog No.5

Ήταν 11 Γενάρη του 2011 όταν σε ένα διαμέρισμα στο Μπέιογλου σκέφτηκα και έπραξα την δημιουργία του ΤΙ ΧΑΜΠΕΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΗ; . Θυμάμαι εκείνο το ηλιόλουστο μεσημέρι σαν να ήταν μόλις χθες παρά το ότι βρισκόμαστε πλέον στο 2016. Ο χρόνος μοιάζει να κύλησε τόσο γοργά. Το ίδιο και η ζωή μου. Ήρθα, εγκαταστάθηκα, έφυγα, ξαναεγκαταστάθηκα, παντρεύτηκα, πήρα γενναίες αποφάσεις, ρύθμισα την ζωή μου με τον δικό μου τρόπο.
Ένας ακόμη διαδικτυακός χρόνος πέρασε και για ακόμη μια φορά μου δίνεται η ευκαιρία να γράψω μερικές σκέψεις και να προσπαθήσω να αποτυπώσω μερικά συναισθήματα από την χρονιά που πέρασε και μερικά άλλα από τα βάθη της καρδιάς μου. Για αυτό τα παρακάτω γραφόμενα ίσως παρουσιαστούν λίγο σκόρπια, λίγο ανακατεμένα, όπως οι σκέψεις μου έρχονται στον νου.

Στον καθεδρικό ναό της Αγίας του Θεού Σοφίας

Έχουν σχεδόν περάσει πεντέμισι χρόνια από όταν βρέθηκα για πρώτη φορά στην Πόλη και εισήλθα στο εσωτερικό της Αγίας Σοφίας, δίχως τότε να καταλάβω και πολλά πράγματα από όσα αντίκρισα. Ακολούθησε η εγκατάσταση στην Πόλη, δεκάδες μετέπειτα επισκέψεις στον ναό καθώς και η δημιουργία του ΤΙ ΧΑΜΠΕΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΗ;.

Στις συνεχείς δημοσιεύσεις η παρουσίαση της Αγίας Σοφίας ήταν πάντα στην σκέψη μου αλλά διαρκώς ακυρώνονταν, αρχικά επειδή θεωρούσα τον εαυτό μου ανάξιο και ακατάλληλο για να καταλάβω και να περιγράψω τον ναό και μετέπειτα διότι έκρινα ότι δεν είχε έρθει η στιγμή να το πράξω.
Η σχέση μου με την Αγία Σοφία, όπως άλλωστε και με την υπόλοιπη Πόλη, δεν αποτυπώνεται με αποστήθιση κειμένων και αντιγραφή πληροφοριών αλλά με τρόπο βιωματικό που μου επιτρέπει όχι απλά να περιγράφω έναν ναό ή μια τοποθεσία αλλά να την νοιώθω μέσα μου, να είναι κτήμα μου, να είναι ο ίδιος μου ο εαυτός.

Και μόνο το αντίκρισμα του ναού της Αγίας Σοφίας προκαλεί ρίγη συγκίνησης, θαυμασμού και αποτελεί το κτίσμα που μαγνητίζει την ματιά από κάθε σημείο της Πόλης

Ήλιος και Σελήνη

Η Πόλη είναι διάσπαρτη από οθωμανικές κατασκευές του παρελθόντος ως αιώνια σύμβολα δυναστείας, πλούτου, δύναμης, κομψότητας και φιλανθρωπίας, ικανές να προκαλούν δέος και θαυμασμό ως τις μέρες μας. Υπάρχουν όμως και άλλα κίνητρα δημιουργίας τέτοιων σπουδαίων έργων και ίσως τα ευγενέστερα αυτών, η αγάπη και ο έρωτας, αποτελούν αφετηρία, πηγή έμπνευσης και κινητήρια δύναμη για την διαχρονική παρουσία των κατασκευών που θέλησα να περιηγηθώ και να σας παρουσιάσω. Πρωταγωνιστές σε τούτη την ιστορία αγάπης είναι ο μέγιστος αρχιτέκτονας Μιμάρ Σινάν και η πριγκίπισσα Μιχριμάχ, κόρη του σουλτάνου Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπή.

Σύμβολα αγάπης καταφέρνουν να γίνουν σύμβολα ολόκληρων περιοχών

Στα χνάρια του αφέντη μου

Εδώ και χρόνια παρακολουθώ τον αφέντη μου να φεύγει νωρίς τα πρωινά από το σπίτι, με την φωτογραφική του μηχανή παραμάσχαλα και να επιστρέφει αργά τις νύχτες, με εμφανή την κούραση πάνω του αλλά πάντα με ένα χαμόγελο ικανοποίησης ζωγραφισμένο στο πρόσωπό του. Πότε δεν κατάλαβα τι ακριβώς κάνει και που πηγαίνει αλλά η γατίσια μου περιέργεια ολοένα και αύξανε, βλέποντας τον να προσέχει πάρα πολύ και να φυλά σε ξέχωρο σημείο όλα όσα φωτογραφίζει, τις αμέτρητες ώρες που περνά γράφοντας στον υπολογιστή του για αυτές αλλά και την απαγόρευσή του να έρχομαι σε οποιαδήποτε επαφή με τις ηλεκτρονικές συσκευές που χρησιμοποιεί για αυτόν τον σκοπό. Το μόνο που κατάφερνα ήταν να κοιτώ τα συγγράμματα και χαρτιά που κατά καιρούς βρίσκονται απλωμένα σε διάφορα σημεία του σπιτιού και να μαθαίνω για όλα όσα δείχνουν από έναν κόσμο μακρινό και σχεδόν ξεχασμένο αλλά παράλληλα μαγευτικό, ιδιαίτερο και ελκτικό.

Εδώ και χρόνια περνώ παραμυθένια την ζωή μου στο σπιτικό του, με αγάπη, φροντίδα, παιχνίδια και κάθε είδους καλοπέρασης μα ανέκαθεν είχα μια απόκρυφη σκέψη στο πίσω μέρος του μυαλού μου. Να δω τι υπάρχει εκεί έξω και που περπατά όλη μέρα ο αφέντης μου αλλά και τι είναι αυτό που τον κουράζει μα ταυτόχρονα του δίνει ψυχική ικανοποίηση και τον κάνει να χαμογελά επιστρέφοντας. Πολλές φορές θέλησα να τον ακολουθήσω, άλλες δείλιασα, άλλες δεν μπόρεσα, άλλες με τσάκωσαν πάνω στο φευγιό, μα σήμερα στάθηκα ικανός και τυχερός. Ένα τείχος που έμοιαζε ανυπέρβλητο ξεπεράστηκε και βρέθηκα να τον ακολουθώ απαρατήρητος και να παρατηρώ ότι εκείνος βλέπει. Για μια ημέρα στα χνάρια του αφέντη μου λοιπόν και από σήμερα τίποτα δεν θα είναι όπως πριν.

Πάντα έρχεται μια μέρα που νικώνται όλα όσα θεωρούνταν ως ανυπέρβλητα τείχη

Το τζαμί της Τουλίπας

Υπάρχουν φορές που στις περιηγήσεις μου επιλέγω να επισκεφτώ αγαπημένα τζαμιά και μνημεία με ισλαμικό υπόβαθρο. Και έχει τύχει επισκέπτες της Πόλης να έχουν εκφράσει την επιθυμία να με συνοδεύσουν σε μερικές τέτοιες περιπλανήσεις ώστε να γνωρίσουν και να κατανοήσουν τις λεπτομέρειες καλύτερα. Ηχεί ακόμη στα αυτιά μου η αρχική τους εκτίμηση: "Όλα τα τζαμιά ίδια είναι". Κι όμως δεν είναι έτσι, υπάρχουν αρκετές παραλλαγές, επιρροές και διαμορφώσεις μέσα από το πέρασμα των αιώνων και δεκάδες στοιχεία που διαφοροποιούνται και χρίζουν αρχιτεκτονικής παρατήρησης, αρκεί να δειχθούν και να εξηγηθούν ως προς την παρουσία, την σημασία αλλά και την διαφοροποίησή τους. Ορισμένες φορές εκπλήσσομαι και ο ίδιος με τις λεπτομέριες που συναντώ στα Πολίτικα τζαμιά, αφού υπάρχει πάντα κάτι νέο προς παρατήρηση. Ακριβώς αυτό συμβαίνει και σε ένα από τα πιο ιδιαίτερα και αγαπημένα μου τζαμιά, το τέμενος της Τουλίπας, όπως άλλωστε σημαίνει το Laleli Camii.

Εισερχόμενος στο Λαλελί τζαμί

Διάσπαρτα βυζαντινά απομεινάρια

Οι περίπατοι και οι περιηγήσεις στην Πόλη συνεχίζονται δίχως σταματημό και κάθε σοκάκι μοιάζει σαν να προσμένει την παρουσία και τις παρατηρήσεις μου. Έτσι ενώ πολλές φορές ξεκινώ με κάποιες σκέψεις και στόχους στις διαδρομές που επιλέγω, ενδιάμεσα προκύπτουν διαφορετικά πράγματα τα οποία τραβούν την προσοχή μου, καταγράφονται από τον φωτογραφικό φακό μου και δείχνουν τις οπτικές αντιθέσεις στην επιφάνεια της ιστορικής χερσονήσου. Τούτη την φορά επέλεξα να παρουσιάσω φωτογραφικό υλικό από γειτονιές της Πόλης με όσα βυζαντινά απομεινάρια κατόρθωσαν να "επιζήσουν" στην φθορά του χρόνου, την άγνοια των ανθρώπων και την οικοδομική αλλοίωση-καταστροφή.

Σε ορισμένα σημεία της ιστορικής χερσονήσου ξεπετάγονται ολόκληροι τοίχοι από οικοδομήματα του βυζαντινού παρελθόντος

Μόδα είναι, θα περάσει (;)

Οι περισσότεροι από εμάς θυμόμαστε με σαφή και αρκετά προβεβλημένο τρόπο την προσπάθεια εκμοντερνισμού της Τουρκίας σε όλους τους τομείς τις τελευταίες δεκαετίες. Τα αποτελέσματα αυτής της προσαρμογής φάνηκαν σε μεγαλύτερο βαθμό στα μεγάλα τουριστικά και αστικά κέντρα όπως η Πόλη. Προσωπικά όμως θεωρώ ότι από το 2010 αυτός ο κύκλος έκλεισε και η χώρα πέρασε σε ένα στάδιο μεταμοντερνισμού, δίχως αυτό να σημαίνει ότι παρατηρούμε ή έχουμε περαιτέρω όξυνση και συνέχιση του προηγουμένου μοντέλου εκμοντερνισμού.

Φωτισμένη διαφημιστική πινακίδα σε υπόγειο σταθμό του μετρό. Κάτι έχει αλλάξει στην Πόλη, συμπεριλαμβανομένης και της μόδας

Στην Μονή Μανουήλ

Αγαπώ την περιπλάνηση σε κάθε σοκάκι και μαχαλά της Πόλης αφού καθεμιά γειτονιά αποτελεί μια μοναδικότητα στο σύγχρονη εικόνα της. Σε μερικές περιοχές όμως επιλέγω να βρίσκομαι τακτικότερα, ίσως επειδή οι αντιθέσεις και οι απρόσμενες συναντήσεις έχουν μεγαλύτερη συχνότητα. Μέρη όπως το Koca Mustafa Paşa και το Fatih αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα και δείχνουν πόσο ιδιαίτερη παραμένει η ιστορική χερσόνησος. Στο Φατίχ, το πιο ισλαμικά αδιάλλακτο σημείο της Πόλης, τα χριστιανικά μνημεία παραμένουν το σημείο αναφοράς της συνοικίας και παράλληλα αποτελούν ένδειξη της πληθυσμιακής μεταβολής των τελευταίων αιώνων ως δεκαετιών. Μετά την Μονή Παμμακάριστου, την Μονή του Προδρόμου εν τω Τρούλλω και τον ναό του Αγίου Γεωργίου Ποτηρά, την τετράδα της "περικύκλωσης" των οδών Draman και Fethiye έρχεται να συμπληρώσει η Μονή Μανουήλ.

Η Μονή Μανουήλ βρίσκεται σε κεντρικότερο σημείο από όλους τους ναούς που αναφέρθηκαν προηγουμένως όμως οι περιηγητές και επισκέπτες την προσπερνούν συνήθως απαρατήρητη

Οι κρήνες της Πόλης

Κυρίαρχο στοιχείο στην παρουσία της οθωμανικής αρχιτεκτονικής στην σύγχρονη Κωνσταντινούπολη είναι σίγουρα τα τζαμιά της. Τούτη η παρουσία όμως δεν σταματά εκεί αφού υπάρχουν και άλλα ενδιαφέροντα μνημεία όπως τουρμπέδες, βιβλιοθήκες, μπεζεστένια, χάνια και χαμάμ. Και σε όλα αυτά έρχεται να προστεθεί ακόμη μία κατηγορία μνημείων με ομορφιά και ιδιαιτερότητα όπως είναι οι τσεσμέδες της Πόλης.

Η εντυπωσιακή κρήνη του σουλτάνου Αχμέτ Γ'. Πεντάτρουλη, με εντυπωσιακό διάκοσμο και κατασκευασμένη σε σημείο που προϋπήρχε βυζαντινή κρήνη

Αρχιτεκτονική κομψότητα σε ένα μεταβαλλόμενο Beyoğlu

Από την πρώτη στιγμή που βρέθηκα στην Πόλη, τον Αύγουστο του 2010, ξεκίνησα να την ανακαλύπτω σπιθαμή προς σπιθαμή. Από τότε δεν σταμάτησα να περπατώ στα μήκη και τα πλάτη της, να την περιγράφω, να την παρατηρώ και να βιώνω τις μικρές καθημερινές αλλαγές της. Στρέφοντας την μνήμη μου στις πρώτες εικόνες που αντίκρυσα και συγκρίνοντας αυτές με τις σημερινές, επιβεβαιώνεται η άποψή μου πως η Πόλη μεταβάλλεται με γοργούς ρυθμούς. Αυτό βέβαια είναι διαχρονικό γνώρισμά της και ανέκαθεν οι εξελίξεις, οι νοοτροπίες, οι συνθήκες και το κλίμα που επικρατούσε εναλλάσσονταν με τόσο γοργούς ρυθμούς όσο ίσως σε κανένα άλλο κέντρο του πλανήτη μας.
Σκοπός της σημερινής ανάρτησης δεν είναι να καταπιαστεί με όλες τις αλλαγές που συντελέστηκαν στην Πόλη και την κοινωνία της τα τελευταία χρόνια. Αυτό θα ήταν αδύνατο λόγω του μεγέθους της, της ποικιλίας και πολυπλοκότητας της, με αποτέλεσμα η προσέγγιση να είναι ελλιπής και να καταλήγει σε γενικότητες άρα και σε αναλήθειες ή εσφαλμένα συμπεράσματα. Επιλέγοντας μετά από πολύ καιρό να βρεθώ και να περπατήσω στην καρδιά του Πέραν, ανακάλεσα στην σκέψη μου τις πρώτες μου εικόνες και εντυπώσεις, τοποθετώντας τις δίπλα στις σημερινές, έχοντας για συντροφιά την αρχιτεκτονική κομψότητα που ευτυχώς ακόμα είναι παρούσα στο Beyoğlu.

Εξαίσιο καμαρόκλειδο επί της Ίστικλαλ

Ο Μιμάρ, ο Ιμπραήμ και το ταπεινό τζαμί τους

Τα τζαμιά που κατασκευάστηκαν κατά την οθωμανική περίοδο και διασώζονται διάσκορπα στα μήκη και τα πλάτη της Πόλης είναι περίπου 100. Δύσκολο για κάποιον να τα επισκεφτεί όλα, να τα παρατηρήσει και να τα καταγράψει, σαφώς λόγω του αριθμού τους, ενίοτε της μικρής σημασίας τους αλλά και του λόγου κατασκευής τους, ο οποίος έχει απλά λειτουργικό χαρακτήρα στην μουσουλμανική προσευχή. Ένα τέτοιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το İbrahim Paşa Camii, που βρίσκεται σε πολύ κοντινή απόσταση από την Πύλη της Σηλυβρίας (δες και εδώ). Ελάχιστοι αποφασίζουν να φτάσουν ως εκεί και η πλειοψηφία αυτών παραβλέπουν το τζαμί. Όμως ένα κατασκεύασμα 464 ετών δεν προσπερνιέται ποτέ δίχως παρατήρηση, ακόμα κι αν δείχνει ταπεινό. Πόσο μάλλον αν ο κατασκευαστής του είναι ο μέγιστος Mimar Sinan.

Το ταπεινό, για τα δεδομένα του κατασκευαστή του, İbrahim Paşa Camii

Στον Άγιο Ιωάννη Καλαμισίου

Η Πόλη και τα προάστιά της αποτελούν λόγω των ιδιαιτεροτήτων και του μεγέθους της μια διαρκή πρόκληση σε όσους επιθυμούν να επισκεπτούν κάθε σπιθαμή της. Έτσι λοιπόν όσο προχωρούμε στα ενδότερα της Χαλκηδόνας, τόσο σπανίζουν οι περιήγησεις των επισκεπτών και των πιστών της Πόλης. Κι όμως όχι και τόσο μακρύα από την καρδιά του προαστίου βρίσκεται ένας μικρός ναός, αφιερωμένος στον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, που ενώ στις μέρες μας μοιάζει κάπως αταίριαστος στην γενική εικόνα της συνοικίας, παράλληλα μαρτυρεί την δημογραφική ταυτότητα και γαλήνη του παρελθόντος.

Ο νάρθηκας του ναού με Αγίασμα και πολλές κομψές διακοσμήσεις

Τότε και τώρα Νο.9

Ενώ βρισκόμαστε ήδη στην καρδιά του καλοκαιριού, όπου διαχρονικά επικρατεί μια ανεμελιά και χαλαρότητα, ταυτόχρονα παρατηρούμε όμως οτι ο κόσμος μας, οι δυσκολίες και οι ρυθμοί μεταβάλλονται και τα περισσότερα πράγματα χαρακτηρίζονται από πολυπλοκότητα και γοργές εναλλαγές. Θέλοντας να αφήσω λίγο στο περιθώριο όλα όσα κυριαρχούν και σκοτίζουν την καθημερινότητα πολλών συνανθρώπων μας, σκέφτηκα πως ήρθε η στιγμή για μια ακόμη δημοσίευση του Τότε και τώρα, με εικόνες των τελευταίων εβδομάδων και την άμεση σύγκρισή τους με εκείνες προηγουμένων αιώνων.

Ακόμα και στο κοσμοπολίτικο Πέραν του 18ου αιώνα, ο χρόνος μοιάζει να κυλά πιο νωχελικά, αργά, με σαφώς λιγότερους Πολίτες και επισκέπτες να κατακλύζουν την Ίστικλαλ από ότι στις μέρες μας. Στην ασπρόμαυρη φωτογραφία το μέγαρο του Χρηστάκη Ζωγράφου έχει έναν επιπλέον όροφο (!) από ότι στην σύγχρονη εκδοχή του. Οι περίφημες μπυραρίες στο ισόγειο έχουν αντικατασταθεί από εστιατόρεια, με δυστυχώς συνεχή φθίνουσα γαστρονομική ποιότητα. Στο επόμενο κτίριο στεγάζονταν το ξενοδοχείο Τοκατλιάν, το οποίο τότε διέθετε τρούλο και στις μέρες μας στεγάζει κυρίως εμπορικά μαγαζιά.