Τότε και τώρα Νο.8

Λίγες ώρες πριν το τέλος του έτους 2014 μνήμες ανασύρονται από τις σκέψεις μας για την χρονιά που φεύγει αλλά και συλλογισμοί και στόχοι για αυτήν που σε λίγο καταφθάνει. Και όλα αυτά σε πνεύμα χαλαρότητας και εν μέσω της γιορτινής ατμόσφαιρας των ημερών. Αυτά τα χαρακτηριστικά των ημερών αποτέλεσαν το έναυσμα για ένα ακόμα Τότε και τώρα, στην τελευταία ανάρτηση της χρονιάς, με είκονες από το παρελθόν, με σκέψεις για το παρόν και την επόμενη μέρα και με χαλαρωτική διάθεση.

Σαλεπιτζής της Πόλης στα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ποζάρει χαμογελώντας στον φωτογραφικό φακό

Ο σαλεπιτζής των ημερών μας με στέκι το Κάρακιόι κατσουφιασμένος και κακοδιάθετος

Στην Παναγιά των Ουρανών

Στην Πόλη υπάρχουν πάρα πολλές συνοικίες που δεν έχουν επηρεαστεί από την τουριστική αλλοίωση και την, σαν πυροτέχνημα, φαντασμαγορική ανάπτυξη των καιρών μας. Αρκετά συχνά τέτοιες γειτονιές αναζητούν οι επισκέπτες και οι λάτρεις της Πόλης. Με διάθεση να βρεθούν στα χνάρια του ένδοξου παρελθόντος της Ρωμηοσύνης, παρατηρώντας τις μαρτύριες των εναπομείναντων κτισμάτων και εκκλησιών. Βέβαια η επιθυμία δεν μετατρέπεται πάντα σε πράξη και αυτό μου έδωσε το έναυσμα για μια ακόμη παρουσίαση ενός ναού που σπανίως οι πιστοί επισκέπτονται. Τούτη την φορά βρέθηκα στην συνοικία του Σαλματομβρουκίου για να επισκεφθώ και να προσκυνήσω στην Παναγιά των Ουρανών.

Η ανατολική πρόσοψη του ναού της Παναγιάς των Ουρανών

Βυζαντινό καλλιτέχνημα εν μέσω παρακμής

Η πολυπλοκότητα και η ποικιλία της Πόλης και των εικόνων της δεν προσφέρει μόνο θετικά συναισθήματα αλλά παράλληλα στιγμές προβληματισμού και λύπης. Ενιότε παρουσιάζονται ταυτόχρονα όλα μαζί και την χαρά διαδέχεται το οδυνηρό ξάφνιασμα, η ντροπή, η απογοήτευση, που όμως πάντα αφήνει άσβηστη την αίσθηση της ελπίδας για κάτι καλύτερο. Και μέσα σε όλα αυτά υπάρχουν ακόμα στιγμές έντονου θαυμασμού και συναισθήματα δέους για να ακολουθήσουν και πάλι σκέψεις που φτάνουν σε κοσμοθεωρητικά επίπεδα. 

Αυτά συνόδευσαν μια ακόμη περιήγησή μου, τούτη την φορά στα βάθη της συνοικίας του Βεφά. Σκοπός μου όχι μόνο μία ακόμη επίσκεψη στον ναό του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος αλλά και η παρατήρηση της κατάστασης στην ευρύτερη περιοχή. Εκεί που οι περαστικοί και οι τουρίστες σπανίζουν. Εκεί που μάλλον κανείς δεν θέλει να στρέψει το βλέμμα του. Εκεί που τίποτα δεν συμβαδίζει με την εικόνα της προόδου και του πλούτου της Τουρκίας, της Πόλης όπως παρουσιάζεται μέσω των τηλεοπτικών σειρών αλλά και του επιφανειακού υλισμού που έχουμε λανθασμένα και σε πολύ μεγάλο βαθμό ασπαστεί.

Βεφά λοιπόν...με στόχο ένα βυζαντινό καλλιτέχνημα εν μέσω ανθρωπιστική κρίσης και παρακμής. 

Ο τρούλος του Αγίου Θεοδώρου στην κορυφή του νοητού Σταυρού που διαγράφουν τα κλίτη του ναού

Στα Τείχη των Βλαχερνών

Στην Πόλη υπάρχουν μέρη που επιθυμώ να περιηγούμαι ξανά και ξανά. Τοποθεσίες απλές και καθημερινές, άλλες με ιστορικό περιεχόμενο και άλλες απερπάτητες, ενώ δεν παραλείπω να προσεγγίζω τμήματα γνωστά που όμως κατά βάθος παραμένουν άγνωστα στους περισσότερους. Ένας από τους συνήθης προορισμούς μου είναι τα Τείχη των Βλαχερνών, αφού εδώ και καιρό παραμένει ανεξήγητη και μή κατευνάζουσα η επιθυμία μου να βρεθώ εκεί. Στα Τείχη περνώ αμέτρητες ώρες, παρατηρώντας σπιθαμή προς σπιθαμή όλα όσα "μαρτυρούν", με τις σκέψεις μου πάντα να διατρέχουν ανάμεσα από πολλές πτυχές και συλλογισμούς.

Μια λάμψη στα Τείχη των Βλαχερνών

Στον πολιούχο άγιο των μουσουλμάνων

Η διαρκής γνωριμία με την Πόλη με φέρνει σε συνεχή επαφή με όλες τις πτυχές της, καθώς και με την πολυμορφία της που συναρπάζει μιας και κάθε περιοχή έχει κάτι διαφορετικό να αναδείξει. Τούτη την φορά θέλησα να επισκεφτώ το Εγιούπ, την ιερότερη μουσουλμανική συνοικία και τόπο προσκυνήματος της Πόλης, να αφομοιωθώ με τον χώρο και τους ανθρώπους και κατά συνέπεια να παρατηρήσω τις εικόνες γύρω μου όπως τις βιώνουν εκείνοι.

Όλοι οι δρόμοι του Εγιουπ καταλήγουν ασυναίσθητα στο κέντρο του, που δεν είναι άλλο από το ομώνυμο τζαμί

Τότε και τώρα Νο.7

Μια από τις αγαπημένες μου ασχολίες κατά την διάρκεια των περιπλανήσεών μου παραμένει η φωτογράφιση, με σκοπό την σύγκριση της Πόλης του οθωμανικού παρελθόντος με την όψη των ημερών μας. Εγχείρημα αρκετά απαιτητικό σωματικά αλλά και μία διαρκής πρόκληση για την μνήμη μου. Η πρόσφατη περιπλάνηση μου σε αρκετούς βυζαντινούς ναούς και κυρίως στα Τείχη της Βασιλεύουσας, μου έδωσε το έναυσμα για την 7η παρουσίαση της κατηγορίας αναρτήσεων Τότε και Τώρα.

Οι φωτογράφοι ξεκίνησαν, στα τέλη του προπερασμένου αιώνα, να αποτυπώνουν εικόνες της Πόλης στον φωτογραφικό φακό τους, κυρίως υπό την ενθάρρυνση και προστασία των σουλτάνων. Εκείνη η περίοδος συνέπεσε με τα τελευταία χρόνια της οθωμανικής αυτοκρατορίας, τότε που η παρακμή και η κατάρρευση ήταν σχεδόν ορατή.

Ο οικονομικός μαρασμός και εξάρτηση από το εξωτερικό, οι κοινωνικές αλλαγές και ο ευρωπαικός εκσυγχρονισμός που συντελούνταν τότε, πιθανόν έπαιξαν ρόλο ώστε να περιπέσουν πολλά συνοικιακά τζαμιά και μεσκίτια (διάβασε και εδώ) στην εξαθλίωση και μαρασμό. Τα περισσότερα από αυτά όμως είχαν χριστιανική καταγωγή και σε πολλές φωτογραφίες του παρελθόντος οι εικόνες παραπέμπουν περισσότερο σε μαντριά παρά σε ναούς.

Κάποτε, το καθολικό της Μονής του Προδρόμου εν τω Τρούλλω σε άθλια κατάσταση...

...η εικόνα του στις μέρες μας σε σαφώς καλύτερη κατάσταση

Διάσπαρτα βυζαντινά σπαράγματα

Η περιπλάνηση στους μαχαλάδες και τα σοκάκια της Πόλης είναι το πρωταρχικό και απαραίτητο συστατικό για να την γνωρίσει κανείς. Ευτυχώς το αντιλήφθηκα από την πρώτη στιγμή και από τότε βάλθηκα να ανακαλύπτω μέσω του ποδαρόδρομου τόσο τα όρια των δικών μου αντοχών, όσο και αυτά των σολών των παπουτσιών μου.
Η Πόλη εκτίμησε τους κόπους μου και στα χρόνια αυτά φρόντισε να μου δείξει τα όσα ανεπανάλυπτα κρατά στην επιφάνειά της αλλά και κάτω από αυτήν. Εικόνες ιδιαίτερες με ιστορικούς θυσαυρούς, κρυμμένα μυστικά, επαφή με θρύλους και όλες τις αποχρώσεις από τις επιρροές των πολιτισμών που μαγεύτηκαν από αυτήν.
Και παρότι η Πόλη μεταβάλεται διαρκώς, πιστή στον διαχρονικό της ρόλο ως παγκόσμια μητρόπολη, λαμβάνοντας τα χαρακτηριστικά που επιτάσσει η εποχή μας, υπάρχουν ακόμη διάσπαρτα παντού τα στοιχεία που της προσέδωσαν τον χαρακτηρισμό "Πόλη των Πόλεων". Σε τούτη την ανάρτηση θέλησα να ασχοληθώ με τα περισσότερο αθέατα απομεινάρια της, τα διάσπαρτα βυζαντινά σπαράγματα, τα οποία βρίσκονται διάσκορπισμένα παντού και συχνά απαιτούν οξυδερκείς ματιές για να γίνουν αντιληπτά.

Το Μίλιον, το σημείο που ξεκινούσαν όλες οι χιλιομετρικές μετρήσεις της Αυτοκρατορίας