Τότε και τώρα Νο.3

Η διαρκής εξερεύνηση, περιπλάνηση και γνωριμία με την Πόλη με οδήγησε στην τρίτη απόπειρα παρουσίασης και σύγκρισης εικόνων του παρελθόντος με εκείνες των ημερών μας. Τούτη την φορά η επεξεργασία των φωτογραφιών, συνέπεσε και με τα βιαστικά εγκαίνια της νέας υποθαλλάσιας σύραγγας που θα συνδέει τις δύο ηπείρους. Όντως βαρυσήμαντο έργο αλλά όχι ικανό να καθησυχάσει τον προβληματισμό μου για το μέλλον της Πόλης που ήδη επιβαρύνεται από 25 εκατομμύρια κατοίκους και που σίγουρα οι γέφυρες και τα τούνελ δεν θα λύσουν το πρόβλημα της υπερκατοίκησης αλλά ίσως το εντείνουν. Καθώς τα μεγαλοπρεπή έργα υποδομής επικεντρώνονται κυρίως στην Πόλη, ο αριθμός των κατοίκων αυξάνεται ραγδαία, μαραζώνοντας την περιφέρεια και "μαντρώνοντας" ολοένα και περισσότερους ανθρώπους στις μεγαλουπόλεις.
Απαξιώντας για τις φανταχτερές φιέστες μα θέλοντας να αποτυπώσω τις πραγματικές αλλαγές στο "κορμί" της Πόλης, ξεκίνησα να τριγυρνώ και πάλι στους μαχαλάδες με την φωτογραφική μου μηχανή παραμάσχαλα. Η πόλη της καρδιάς μου κατάλαβε και πάλι τον σκοπό μου, άνοιξε απλώχερα την αγκαλιά της, προσφέροντας όλα όσα επιθυμούσα να δώ και βάλθηκε για ακόμη μια φορά να ξετυλίξει το παρελθόν μπροστά στα μάτια μου.

Τότε...ένας χαρακτηριστικός Φαναριώτικος δρόμος, με μαγαζιά, σπίτια και Πολίτικη γραφικότητα...

...εκεί που τώρα κυριαρχεί η άσφαλτος, τα αυτοκίνητα και η βιασύνη

Οι άνω φωτογραφίες απεικονίζουν το ίδιο τοπίο και είναι από την περιοχή του Φαναρίου, στο ύψος του Αγίου Νικολάου. Στα δεξιά της φωτογραφίας διακρίνεται η βόρεια πρόσοψη του ναού. Στις μέρες μας αναγνωρίζουμε το σημείο απλά ως την παραλιακή λεωφόρο του Κεράτιου, με μεγάλη κίνηση, άπειρα αυτοκίνητα και βαβούρα. Κάποτε όμως τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Στην καρδιά του πνευματικού Ελληνισμού, επί Οθωμανικής αυτοκρατορίας, αρκούσε ένας απλός και ταπεινός δρόμος, με παραδοσιακές Φαναριώτικες κατοικίες. Τότε που όλα ακτινοβολούσαν μεγαλοπρέπεια από τον εσωτερικό κόσμο και όχι από το εξωτερικό, φανταχτερό περιτύλιγμα.
Στην φωτογραφία εκτός από τα κτίρια, βλέπουμε και έναν ιερέα να εισέρχεται σε κατάστημα, Πολίτες να διασχίζουν τον δρόμο αλλά και την διαφημιστική αφίσα της, τότε νεοσύστατης, εταιρίας Nestle να υπάρχει σε ένα από τα κτίρια. Ναί...επί Οθωμανικής αυτοκρατορίας, στο Φανάρι απολάμβαναν ήδη προιόντα πολυεθνικών εταιριών!

Η μουσουλμανική απομίμηση της Αγίας Σοφίας

Η περιπλάνηση στην Πόλη αποτελεί μία διαρκή και ιδιαίτερη πρόκληση που ταυτόχρονα προσδίδει απέραντη χαρά και ικανοποίηση. Και πως θα μπορούσε να είναι διαφορετικά στην συνεχή προσπάθειά μου να εντοπίζω τα κοινά στοιχεία των λαών, τις διαφορές τους, τις αλληλοεπιρροές κάθε λογής που συντελέστηκαν και την αφομοίωση τους από τους αντίστοιχους πολιτισμούς. Με σεβασμό και μεράκι ταξινομώ όλες τις πληροφορίες και ξαναβιώνω όλες τις εικόνες που η Πόλη μου παρουσιάζει και φυσικά η μεγαλύτερη πρόκληση σε τούτο τον μαγευτικό τόπο είναι η συνεχής προσπάθεια να βρώ που η ιστορία δίνει την σκυτάλη στο παρόν και που ο θρύλος συναντά την πραγματικότητα. Τούτο το απόγευμα οι προκλήσεις αυτές ξαναήρθαν στο προσκήνιο. Νοερά ήρθα σε επαφή με ένδοξες και ιστορικές μορφές, αντίκρισα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά και επιρροές, συνάντησα καπετάνιους, μάχες, σκλαβοπάζαρα και έφτασα για πολλοστή φορά στα όρια του θρύλου. Αυτό συνέβη διότι η περιπλάνηση με έφερε ως την είσοδο του Kılıç Ali Paşa Camii.

Μουσουλμάνος εν ώρα προσευχής

Το τέμενος Κιλίτς Αλί Πασά ανήκει στην κατηγορία των μνημειωδών τζαμιών και περιλαμβάνει μεντρεσέ, αυλόγυρο, κρήνη, χαμάμ και τουρμπέ. Αποτελεί έργο του αρχιτέκτονα Μιμάρ Σινάν και η κατασκευή του ξεκίνησε το 1580 για να ολοκληρωθεί 7 χρόνια αργότερα. Εκτός από τα συνήθη χαρακτηριστικά που παρατηρούνται στις κατασκευές του Σινάν όπως π.χ. τον ομοιόμορφο φωτισμό, που εδώ κατορθώνεται χάρις σε 247 παράθυρα, υπάρχουν και δύο ακόμη στοιχεία που αξίζουν να αναφερθούν.

Δουλειές του ποδαριού Νο.2

Η ιδιαιτερότητα, η γοητεία και η έλξη που ασκεί η Πόλη οφείλεται σε αμέτρητους παράγοντες και όλοι μαζί κάνουν την Πόλη να αποσπά την προσοχή αλλά και τους ίδιους τους ανθρώπους από ολόκληρο τον πλανήτη. Ένας από αυτούς τους παράγοντες είναι η εφευρετικότητα που διακατέχει ορισμένους ανθρώπους αλλά και το δυνατό ένστικτο επιβιώσης που τους χαρακτηρίζει και έχω ήδη αναφερθεί σε προηγούμενη ανάρτηση (δες εδώ). Αυτή την φορά θέλησα να ξανασχοληθώ μαζί τους αφού τους συναντώ συχνά τριγύρω μου και νοιώθω να με συντροφεύουν στις συνεχείς περιπλανήσεις μου. Μπορεί οι φωνές που διαλαλούσαν: buzzz gibi soğuk sudannnn içennnnn να μην ακούγονται πλέον στους μαχαλάδες μα παρ'όλα αυτά επιθυμώ να δώσω λίγη επιπλέον έμφαση στην διαχρονικότητα των ασχολιών τους αλλά και στους ίδιους αφού αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας της Πόλης. Ορισμένοι από αυτούς μάλιστα είναι πραγματικοί ζωντανοί-θρύλοι των Πολίτικων δρόμων.

Sütçü με το καροτσάκι του στην περιοχή του Çarşamba

Δεν υπάρχει μεγαλύτερη χαρά από το να περιπλανιέμαι νωρίς τα πρωινά και να παρατηρώ την ζωή στους μαχαλάδες, νοιώθοντας ως αναπόσπαστο κομμάτι της Πόλης και ταυτόχρονα ως καταγραφέας της. Κάπου εκεί, σε ένα μικρό στενάκι του Çarşamba, συνάντησα τον πλανόδιο γαλατά να μοιράζει φρέσκο γάλα στις νοικοκυρές. Συναισθήματα νοσταλγίας από την εποχή των δικών μου παιδικών χρόνων, η οποία φαντάζει πολύ μακρινή και αθώα. Ευτυχώς σε μερικές Πολίτικες συνοικίες περνάει ακόμη ο γαλατάς και διατηρείται μια σύνδεση με τις γειτονιές του παρελθόντος.

Δουλειές του ποδαριού σαν άλλοτε με τον bileyci να τριγυρνά στα στενά ακονίζοντας...

...αλλά και εξετάζοντας τα αποτελέσματα της μαεστρίας του

Αρχικά ένοιωσα αμήχανα όταν είδα τον άνωθεν κύριο να ακονίζει την χατζάρα μα ελάχιστες στιγμές αργότερα ένα χαμόγελο σχηματίστηκε στο πρόσωπό μου. Ήταν ο μπιλειτζής που τριγυρνά από γειτονιά σε γειτονιά και ακονίζει αντικείμενα όπως χατζάρες, μαχαίρια αλλά και ψαλίδια. Αυτός που συνάντησα εγώ φαίνεται οτι εκτός από έμπειρος τεχνίτης είναι και καλός επαγγελματίας διότι εκτός από τον τακτικό έλεγχο της δουλειάς του, φρόντισε να φορά και κατάλληλα ρούχα εργασίας.

Η "μετακόμιση" του Ταρλάμπασι στα Ταταύλα(;)

Συχνά-πυκνά επιθυμώ να επισκέπτομαι σκοπίμως συνοικίες που είχα βρεθεί κατά το παρελθόν και να παρατηρώ την κατάσταση που βρίσκονται μα και τις ενδεχόμενες αλλαγές τους. Νοιώθω σαν να είναι καθήκον μου να βρίσκομαι εκεί, να παρακολουθώ τα καθέκαστα των μαχαλάδων και να νοιώθω την λατρεμένη μου Πόλη σαν προέκταση της ψυχής και του σωματός μου.
Κατηφορίζοντας προς τα στενά του Ταρλάμπασι (διάβασε και εδώ) γνώριζα ήδη πως η γειτονιά θα είχε κάτι διαφορετικό να μου παρουσιάσει. Ήταν πασιφανές εδώ και αρκετά χρόνια πως το Tarlabaşı θα αλλάξει ριζικά και θα αναβαθμιστεί. Θεωρώ πως ίσως ήταν και ανάγκη να επέλθει η αλλαγή του. Το ερώτημα και το μεγάλο ζητούμενο ήταν ο τρόπος που θα επιτευχθεί αυτό και η, μετά την αναβάθμιση, εικόνα της Πόλης.

Τεράστιες αφίσες διαφημίζουν το νέο Ταρλάμπασι

Ένα τεράστιο μέρος της συνοικίας έχει περικυκλωθεί από φράγματα και αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εργοτάξια της Πόλης

Η πολυδιαφημισμένη ανάπλαση του Ταρλάμπασι. Τα αποτελέσματα και οι επιπτώσεις για την Πόλη αναμένονται

Στους τουρμπέδες της Πόλης

Βρισκόμενος στα αμέτρητα και λατρεμένα μου πολίτικα σοκάκια, οι περιπλανήσεις, εκτός του ότι είναι ασταμάτητες και πάντα προσφέρουν κάτι καινούριο, έχουν επίσης την ιδιότητα να περιέχουν τόσα πολλά διαφορετικά στοιχεία, έτοιμα να με γοητεύσουν και να μου δείξουν μια άλλη πτυχή αυτής της ανεπανάληπτης Πόλης. Κάθε γωνία, κάθε σοκάκι και νέο στενό που εισέρχομαι στους ατελείωτους περιπάτους μου, προσφέρουν συγκινήσεις, γνώσεις και με φέρνουν σε στενότερη και αμεσότερη επάφη με το γεωγραφικό σταυροδρόμι και χωνευτήρι των πολιτισμών.
Ένα από τα σημεία που αφιέρωσα χρόνο στην τελευταία μου περιπλάνηση είναι οι τουρμπέδες, οι οποίοι είναι διάσπαρτοι σε εκατοντάδες σημεία της αχανούς Πόλης. Το Türbe ουσιαστικά πρόκειται για μαυσωλείο και συνήθως βρίσκεται κοντά σε τζαμιά αλλά διαθέτει και εξωτερικό χώρο με υπαίθρια μνήματα.

Χαρακηριστικό τουρμπέ της Πόλης, περιτριγυρισμένο με μνήματα

Οι τουρμπέδες αποτελούνται από δύο μέρη, την κρύπτη που είναι τοποθετημένοι οι νεκροί και τον κυρίως τουρμπέ, κάτι σαν το δικό μας παρεκκλήσι, όπου υπάρχουν κενά φέρετρα, σκεπασμένα με πολύτιμα υφάσματα που φέρουν κεντητές επιγραφές με ρητά του Κορανιού.

Το ΤΙ ΧΑΜΠΕΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΗ; συναντά τους φίλους του

Είμαι της άποψης ότι αν κάποιος επιθυμεί κάτι πάρα πολύ, τότε αυτό αργά ή γρήγορα θα συμβεί. Είχα την επιθυμία εδώ και αρκετό καιρό να γνωρίσω από κοντά αναγνώστες και φίλους ώστε να τους ευχαριστήσω για την αγάπη και την υποστήριξη ώσπου τελικά η ευχή έγινε πράξη. Αρχικά είχα σκεφτεί να γίνει μόνο μία συνάντηση μα έπειτα από προτροπές "περιόδευσα" σε συνολικά 3 πόλεις.

Η αρχή έγινε στην πρωτεύουσα, κάτω απο την σκιά της Ακρόπολης και λίγο πριν την συνάντηση βρήκα την ευκαρία να περιπλανηθώ στα αθηναικά σοκάκια. Πολλά εκκλησάκια, στενοί γραφικοί δρόμοι με παλιά σπίτια και τον Ιερό Βράχο να μαγνητίζει την ματιά και να με κυριεύει με συναισθήματα δέους και αγαλίασης. Ένα από τα σπουδαιότερα και πιο ιδιαίτερα σημεία του πλανήτη που δυστυχώς δεν εκτιμούμε όσο θα έπρεπε.

Αθηναική εικόνα με τον Ιερό Βράχο, εκκλησάκια και κεραμοσκεπές

Λίγο πριν την συνάντηση, περπατώντας στα δρομάκια της πόλης και μαγεμένος από την ομορφιά της

Η συνάντηση έγινε στον προαύλιο χώρο της Μητρόπολης Αθηνών και με τον τελευταίο Αυτοκράτορα να μας παρακολουθεί.

Υπό το βλέμμα του Αυτοκράτορα

Το άλλο Σουλτάν Αχμέτ

Υπάρχουν ορισμένες λέξεις που η αναφορά τους προκαλεί συνειρμούς και είναι συνδεδεμένη με κάποια συγκεκριμένα πράγματα. Για τους περισσότερους το άκουσμα της λέξης Σουλτάν Αχμέτ φέρνει αμέσως στον νού την Αγία Σοφία, το απόλυτο σύμβολο της Πόλης. 'Υστερα ίσως να ακολουθεί το Μπλέ Τζαμί, η βασιλική κιστέρνα, το μουσείο μωσαικών και πολλά άλλα υπέροχα και μοναδικά μνημεία και αξιοθέατα. Δίπλα σε αυτά συνυπάρχει και ο τουριστικός τομέας και το Σουλτάν αχμέτ είναι σαφώς το πιο προβλεβλημένο και τουριστικότερο κομμάτι της Πόλης. Ότι όμως εκ πρώτης όψεως δεν φαίνεται, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει. Έτσι αν κάποιος θελήσει να κοιτάξει πίσω από την τουριστική επιφάνεια, θα παρατηρήσει ένα άλλο Σουλτάν Αχμέτ. Λίγο παραμελημένο μεν αλλά ταυτόχρονα αυθεντικότερο και σίγουρα περισσότερο Πολίτικο από το σύνολο όλων των τουριστικών μαγαζιών του μοναδικού αυτού μέρους.

Σπίτι από τα παλιά στο Σουλτάν Αχμέτ, με την γιαγιούλα να κάθεται στην αυλή του και ίσως να αναπολεί τα παλιά

Το άλλο Σουλτάν Αχμέτ

Η Πόλη των περασμένων δεκαετιών και αιώνων δεν ήταν παντού εύπορη και κοσμοπολίτικη. Υπήρχαν μαχαλάδες και περιοχές που κατείχαν μια διαφορετική θέση στο μωσαικό της Πόλης. Εξάλλου αυτή ήταν και είναι η μαγεία της Πόλης: οι αντιθέσεις της και τα διαφορετικά στοιχεία που όμως ταυτόχρονα δεν δηλώνουν αντιπαλότητα μεταξύ τους.